Seri Muhakeme Usulü

CEZA MUHAKEMESİNDE SERİ MUHAKEME USULÜ:

Seri muhakeme amacı:

Kanunda sayılı suçlar açısından ( katalog suç) suç şüphesi altında ki kişilerin kabulüne bağlı olarak süreci kısaltmayı amaçlamıştır. Seri muhakeme usulünün işlemesi için mutlaka suç şüphesi altında bulunan kişinin kabulü gerekmektedir. Seri muhakemenin bir diğer amacı alternatif bir yol oluşturarak hem şüphelinin adliyede  ve  mahkemede maddi manevi tükenmesi önleniyor hem onlardan boşalan sürede  mahkemenin yükünü azaltarak diğer dosyalara daha nitelikli  zaman ayırabiliyor. Ayrıca mesleğe yeni başlamış olan avukatlar bakımından çok önemli bir gelir kaynağı olacaktır. Seri muhakeme usulü ile  üç yüz altmış bin yeni iş olanağı sağlayacağı öngörülmektedir. Cmk’da alınan asliye cezalık bir işin soruşturma dahil bitme süresi 3-4 yıl iken seri muhakeme usulü ile bu süre 3-4 saate kadar düşebilmektedir.  Ön ödeme ve uzlaştırma kapsamına giren suçlar bakımından seri muhakeme usulü uygulanmamaktadır.

Seri muhakeme usulünün uygulanabilmesi için şüphelinin kendisine yapılan teklifi özgür iradesi ile korunmasına bağlıdır. Teklif cumhuriyet savcısı tarafından yapılacaktır teklife müteakip birde talepname hazırlanacak ve asliye ceza mahkemesinde görülecek ve bu sırada ayrı ayrı müdafi olma şartı bulunmaktadır amaç her iki taraf bakımından özgür iradeyi teminat altına almaktır. Soruşturmada hangi müdafi ile başlandı ise Asliye ceza mahkemesi anında öncelik o müdafinindir ancak mutlak imkansızlık varsa yeni müdafi atanır. Bir başka husus şüpheli mahkemece hüküm kurulana kadar seri muhakeme usulünün uygulanmasına yönelik sunduğu iradeyi geri alabilir. )CMK SERİ YARGIALAMA YÖNETMELİĞİ M.5/4) Seri muhakeme uygulansın dedim cumhuriyet savcısı teklifi sundu ve talepname hazırlandı mahkemeye çıktı ama mahkeme aşamasında vaz geçti diyelim derhal olağan yollara dönülecektir. Seri muhakeme usulü herhangi şekilde tamamlanamaz veya genel hükümlere dönülmesine karar verilirse şüphelinin seri muhakeme usulünde teklifi kabul ettiği beyanı devam eden soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz. M. 250/8 Son ana kadar iradeden vazgeçebilir genel usul uygulansın diyebilir ama teklifi kabul beyanı özünde HAGB den farklı olarak suçun işlendiğinin kabulünü barındırdığından (ikrar) edildiğinden genel usule geçildiğinde hakim bıçak sırtı durumlarda vicdanını vermeye meyilli olabilir burada çok dikkat edilmesi gerekmektedir.

Suç tipine ilişkin şartlar:

1. CMK 250/1-a,e maddesinde ki suçlarda uygulanır kıyasen genişletilmez
2. İsnat konusu uç ön ödeme ve uzlaştırmaya tabi olmamalı

SERİ MUHAKEME USULÜNÜN UYGULANAMAYACAĞI HALLER:

Yönetmeliğin 7. Maddesinde sayılmış olan yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik hallerinde seri muhakeme usulü uygulanmaz.

Suçun iştirak halinde işlenmesi durumunda suç şüphesi altında bulunanlardan biri seri yargılama usulünü kabul etmez yada m7/1 de ki hallerden biri olması durumunda seri yargılama usulü uygulanamaz.

Delil Durumuna ilişki şart:

Cumhuriyet savcısı, seri muhakeme usulüne tabi suçun işlendiğini kanısına varır ise kamu davasına açmaya yer olup olmadığını araştırmalıdır. Davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar. Soruşturma konusu suçun seri muhakeme usulüne tâbi olması Cumhuriyet savcısının maddi gerçeği araştırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Seri muhakeme usulü ile dosya açılamaz soruşturma genel hükümlere göre başlar.

Cumhuriyet savcısı, şüpheliye seri muhakeme usulünün uygulanması için en kısa sürede davet eder. Bu davet telefon, faks, e-tebligat şeklinde yapılabilir. Karşı tarafa vardığı ispatlanamayan davet kişi o davete icabet ederse hüküm doğurur icabet etmez ise gelmediği var sayılmayacaktır. Davete icabet etmeme durumunda burada yaptırımı bulunmamaktadır. Seri muhakeme usulünün uygulanabilmesi için kişiyi  zorla getirilemez. Şüpheliye ulaşılmaması ya da bir sebepten dolayı seri muhakeme usulü uygulanamaz ise yargılama genel usullere göre işlemeye devam edecektir.

Teklifin kabulü için müdafinin şüphelinin yanında bulunması ZORUNLUDUR fiziksel olarak orada  olmalıdır. Müdafi teklifi kabul gibi bir zorunluluğu yoktur teklifi kabul edilip edilmeyeceği konusunda müvekkil ile müdafi özel olarak görüşme talep edebilecektir. Teklifin yapılması anında avukatın bulunması zorunlu değildir kişisel kanaatimize göre bu yanlış bir düzenlemedir.

Cumhuriyet savcısı seri muhakeme usulü uygulanmadan önce şüpheliyi bilgilendirmek zorundadır. Hangi konularda bilgilendireceği ayrıntılı olarak yönetmeliğin 10.maddesinde düzenlenmiştir.

Müdafi dosya inceleme yetkisi bulunmaktadır.

Kanunun asıl amacı şüpheli ve müdafinin Cumhuriyet savcısı ile müzakere etmesini amaçlamaktadır. Cumhuriyet savcısı kendi kafasına göre teklif düzenlemesi kanunun özüne ve sözüne aykırıdır. Şüpheli geri alma işlemini müdafi olmadan yapabilir vekaletnamesinde özel yetki bulunan müdafi de her aşamada geri alabilecektir. (CMK 266/2) Teklif SEGBİS ve İstinabe yolu ile yapabilir.

Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında seri muhakeme usulü uygulanmasını mahkemeden talepname ile talep edecektir.

TALEPNAMENİN İNCELENMESİ:

Mahkeme talepnameyi 7 gün içerisinde incelemek zorundadır. Şüpheli, müdafi huzurunda hakim derhal karar verecektir. Cumhuriyet savcısının verdiği bu teklifte alacağı ceza mutlaka net bir şekilde yazacaktır 6 ay ceza gibi şöyle yazılamaz 6 aydan 1 yıla kadar yazılması yönetmeliğe aykırıdır.  Mahkeme verilen talepnameyi müdafi huzurunda inceler ve bir karar verir bu karar kesindir.

KARARA İTİRAZ:

Seri Muhakeme yönetmeliği gereğince müşteki yada suçtan zarar gören itiraz ettiğinde itiraz merci cezayı düşük belirlemişsin diyemiyor sadece seri muhakemeye tabi olup olmadığını değerlendirecektir.

Av. Mehmet Sami UZUN & Stj. Av. Hüseyin Emre AYDEMİR