Bir yakınınızın vefatının ardından karşınıza çıkan “mirasçı kimdir, miras payı nasıl hesaplanır, vasiyetname varsa ne olur, veraset ve intikal vergisi ne kadar tutar” gibi sorular hem duygusal hem de hukuki olarak yorucu bir süreci beraberinde getirir. Bu rehberde, miras hukukunun tüm temel kurumlarını — yasal mirasçılık, miras payı hesaplama, saklı pay ve tenkis davası, vasiyetname türleri, mirasçılar arası denkleştirme, mirasın reddi, mirasçılık belgesi, tereke paylaşımı, tapuda intikal işlemleri ve 2026 yılı veraset ve intikal vergisi oranları dahil olmak üzere — güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatları ışığında, gerçek bir miras sürecinde karşılaşacağınız sırayla, örneklerle açıklıyoruz.

Miras Hukuku Rehberi 2026: Yasal Mirasçılar, Miras Payı, Vasiyetname ve Veraset Vergisi

Türk miras hukuku, temelini 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 495 ila 682. maddeleri arasında düzenlenen hükümlerden alır. Bu rehberde konuyu, gerçek bir miras sürecinde karşılaşacağınız sırayla ele alıyoruz: önce kimlerin yasal mirasçı olduğunu ve miras paylarının nasıl hesaplandığını, ardından vasiyetname, miras sözleşmesi ve saklı pay kurumlarını, mirasçılar arası denkleştirmeyi, mirası kabul etmek istemeyenler için ret prosedürünü, mirasçılık belgesinin nasıl alınacağını, terekenin nasıl paylaşılacağını, tapuda intikal işlemlerini ve son olarak 2026 yılı veraset ve intikal vergisi yükümlülüklerini. Rehberin sonunda, tüm süreçte karşınıza çıkacak süre ve hak düşürücü süreleri tek bir tabloda topluyoruz.

1. Miras Hukuku Nedir? Temel Kavramlar

Miras hukuku, bir kişinin (miras bırakan/muris) ölümü ile birlikte malvarlığının kime, ne şekilde ve hangi oranlarda geçeceğini düzenleyen özel hukuk dalıdır. Mirasa ilişkin uyuşmazlıklar kural olarak Sulh Hukuk Mahkemeleri (mirasçılık belgesi, tereke tespiti gibi çekişmesiz yargı işlerinde) veya Asliye Hukuk Mahkemeleri‘nde (tenkis, miras payının iadesi, izale-i şuyu gibi çekişmeli davalarda) görülür.

Konuya girmeden önce bilinmesi gereken birkaç temel kavram vardır:

Muris (Miras Bırakan): Ölümüyle mirasın açılmasına sebep olan kişi.
Mirasçı: Murisin ölümü ile terekesi üzerinde hak sahibi olan kişi veya kurum. Yasal mirasçılar (kanuni mirasçılar) ile atanmış mirasçılar (vasiyetname/miras sözleşmesiyle belirlenenler) olmak üzere ikiye ayrılır.
Tereke: Miras bırakanın ölüm anındaki tüm aktif (mal varlığı, alacaklar) ve pasif (borçlar) unsurlarının bütünü.
Mirasın Açılması: TMK m.575 uyarınca miras, ölüm anında ve murisin son yerleşim yerinde açılır. Mirasçılık sıfatı ve miras payları, kural olarak bu ana göre belirlenir.
Külli Halefiyet İlkesi: TMK m.599 uyarınca mirasçılar, mirasın açılmasıyla birlikte terekeyi bir bütün olarak, kendiliğinden (herhangi bir işleme gerek kalmaksızın) kazanırlar. Bu, hem malların hem de borçların mirasçılara geçtiği anlamına gelir.
Mirasçılık Sıfatının Kazanılması: Mirasçı olabilmek için miras bırakanın ölümü anında sağ (veya en azından ana rahmine düşmüş ve sağ doğmak şartıyla cenin, TMK m.28) olmak gerekir. Aynı olayda ölenler (örneğin aynı trafik kazasında birlikte hayatını kaybeden anne ve çocuk) arasında, hangisinin önce öldüğü ispat edilemiyorsa, TMK m.29 uyarınca aynı anda ölmüş sayılırlar ve birbirlerine mirasçı olamazlar.

Bu son ilkeler özellikle önemlidir: mirasçı olmak yalnızca mal varlığına değil, murisin borçlarına da halef olmak demektir. Bu nedenle tereke borca batıksa, mirasçıların bu rehberin ilerleyen bölümlerinde ele alacağımız mirasın reddi yollarına başvurması gerekebilir. Türk hukuku, bazı yabancı hukuk sistemlerinin aksine, “terekeyle sınırlı sorumlu kabul” (beneficiary acceptance) gibi ara bir kurumu tanımaz: mirasçı ya mirası tamamen kabul eder (ve tüm borçlardan external malvarlığıyla da sorumlu olur) ya reddeder ya da aşağıda anlatacağımız resmi tasfiye/defter tutma yollarına başvurur.

2. Yasal Mirasçılar ve Zümre Sistemi

Miras bırakan herhangi bir vasiyetname bırakmamışsa (ki uygulamada en sık karşılaşılan durum budur), miras TMK m.495-501’de düzenlenen “zümre sistemi” uyarınca yasal mirasçılara geçer. Zümre sistemi, mirasçıları yakınlık derecelerine göre gruplara (zümrelere) ayırır; bir zümrede mirasçı bulunması hâlinde, sonraki zümreye hiç geçilmez — yani ikinci zümredeki bir kardeş, miras bırakanın tek bir çocuğu (birinci zümre) hayattayken hiçbir pay alamaz.

2.1 Birinci Zümre: Altsoy

Miras bırakanın çocukları birinci zümreyi oluşturur (TMK m.495). Çocuklardan biri miras bırakandan önce ölmüşse, onun yerini kendi altsoyu (torunlar) alır — buna halefiyet ilkesi denir ve payın “kök başına” (torunlar kendi aralarında, ölen ebeveynlerinin payını paylaşacak şekilde) bölünmesini sağlar. Evlilik içi, evlilik dışı (soybağı kurulmuş) ve evlatlık çocuklar arasında miras hakkı bakımından fark yoktur.

2.2 İkinci Zümre: Ana-Baba ve Onların Altsoyu

Miras bırakanın altsoyu (çocuğu, torunu) yoksa, miras ikinci zümreye, yani ana ve babaya geçer (TMK m.496). Ana veya baba miras bırakandan önce ölmüşse, onun payını kendi çocukları (miras bırakanın kardeşleri) ve onların altsoyu (yeğenler) alır.

2.3 Üçüncü Zümre: Büyükanne-Büyükbaba ve Onların Altsoyu

İkinci zümrede hiç mirasçı yoksa, sıra büyükanne ve büyükbabalara ve bunların altsoyuna (miras bırakanın hala, amca, teyze, dayı ve bunların çocukları) geçer (TMK m.497-498). Büyükanne veya büyükbabadan biri miras bırakandan önce ölmüş ve onun da altsoyu yoksa, payı aynı kökten (ana veya baba tarafı) diğer büyükanne-büyükbabaya veya onların altsoyuna geçer; o kökte de hiç kimse yoksa, bu pay diğer köke (örneğin anne tarafında kimse kalmadıysa baba tarafına) geçer.

2.4 Sağ Kalan Eşin Durumu

Sağ kalan eş, zümre sistemi dışında, her zümreyle birlikte ve farklı oranlarda mirasçı olur (TMK m.499-500):

Birinci zümre (altsoy) ile birlikte mirasçı olursa: terekenin 1/4’ü
İkinci zümre (ana-baba zümresi) ile birlikte mirasçı olursa: terekenin 1/2’si
Üçüncü zümre (büyükanne-büyükbaba zümresi) ile birlikte mirasçı olursa: terekenin 3/4’ü
Hiçbir zümreden mirasçı yoksa: terekenin tamamı

Ayrıca TMK m.240 ve m.652 uyarınca sağ kalan eş, eşler arasındaki mal rejiminin (kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimi) tasfiyesinden doğan alacağını da miras payından önce ve ayrıca talep edebilir. Bu iki hak — mal rejimi tasfiyesi alacağı ve miras payı — birbirinden bağımsızdır ve sıklıkla karıştırılır; uygulamada eşin toplam eline geçen tutar, çoğu zaman yalnızca miras payı hesabıyla değil, önce mal rejimi tasfiyesi yapılıp bakiye terekeden pay alınmasıyla belirlenir. Mal rejimi tasfiyesi konusunda ayrıntılı bilgi için Boşanmada Mal Paylaşımı Davası makalemize bakabilirsiniz.

2.5 Evlatlığın Miras Hakkı

TMK m.500 uyarınca evlatlık ve altsoyu, evlat edinene karşı kan hısımı gibi mirasçı olur; evlat edinen de evlatlığa mirasçı olur. Ancak evlatlığın kendi kan hısımlarına karşı miras hakkı da devam eder — yani evlatlık, hem evlat edinenden hem de biyolojik ailesinden miras alabilir. Buna karşılık evlat edinenin diğer hısımları (örneğin evlat edinenin kardeşleri), evlatlığa mirasçı olmaz; ilişki yalnızca evlat edinen ile evlatlık arasında kurulur.

2.6 Mirasçı Bulunamazsa: Devlet Mirasçılığı

Hiçbir zümreden ve eşten mirasçı bulunamaz, ayrıca geçerli bir vasiyetname veya miras sözleşmesi de yoksa, TMK m.501 uyarınca miras nihai olarak Devlete (Hazineye) kalır. Bu, uygulamada oldukça nadir görülen bir sonuçtur; çünkü zümre sistemi çok geniş bir akrabalık çevresini kapsar.

3. Yasal Miras Payları Nasıl Hesaplanır?

Miras payı hesaplaması, hangi zümrenin mirasçı olduğuna ve o zümredeki mirasçı sayısına göre değişir. En sık karşılaşılan senaryoları, örnek bir tereke değeri üzerinden hesaplayarak açıklayalım. Örneklerimizde terekenin net değerinin (borçlar düşüldükten sonra) 4.000.000 TL olduğunu varsayalım.

3.1 Örnek 1: Eş ve İki Çocuk

Miras bırakanın geride eşi ve iki çocuğu kalmışsa: eş, birinci zümreyle birlikte mirasçı olduğu için terekenin 1/4’ünü, yani 1.000.000 TL‘sini alır. Kalan 3/4’lük kısım (3.000.000 TL), iki çocuk arasında eşit olarak paylaşılır — her birine 3/8, yani 1.500.000 TL.

3.2 Örnek 2: Sadece Eş (Çocuk, Ana-Baba, Kardeş Yok)

Miras bırakanın hiçbir zümreden mirasçısı yoksa, eş terekenin tamamına (4.000.000 TL) tek başına mirasçı olur.

3.3 Örnek 3: Eş ve Miras Bırakanın Anne-Babası

Çocuk yoksa ve ikinci zümreden (anne-baba) mirasçı varsa: eş terekenin 1/2’sini (2.000.000 TL) alır, kalan 1/2 (2.000.000 TL) anne ve baba arasında eşit paylaşılır — her birine 1.000.000 TL.

3.4 Örnek 4: Bir Çocuk Ölmüş, Yerine İki Torun Geçmiş

Miras bırakanın eşi ve iki çocuğu vardı; ancak çocuklardan biri miras bırakandan önce vefat etmiş ve geride iki çocuk (torun) bırakmıştır. Bu durumda önce eş 1/4’ünü (1.000.000 TL) alır. Kalan 3/4 (3.000.000 TL), sağ olan çocuk ile ölen çocuğun payı arasında “kök başına” bölünür: sağ çocuk 1.500.000 TL alır, ölen çocuğun payı olan 1.500.000 TL ise onun iki çocuğu (torunlar) arasında eşit paylaşılarak her birine 750.000 TL düşer.

3.5 Örnek 5: Sadece Kardeşler (Eş, Çocuk, Ana-Baba Yok)

Miras bırakanın eşi, çocuğu ve sağ ana-babası yoksa, ancak iki kardeşi hayattaysa: ikinci zümrede ana-babanın payını, halefiyet yoluyla kardeşler paylaşır. Terekenin tamamı (4.000.000 TL) iki kardeş arasında eşit bölünür — her birine 2.000.000 TL.

Bu hesaplamalar, mirasçı sayısı arttıkça ve zümreler karıştıkça (birden fazla halefiyet zinciri, evlatlık, birden fazla evlilikten çocuklar gibi) hızla karmaşıklaşabilir. Kendi durumunuza özel, güncel oranlarla hızlı bir hesaplama yapmak için Miras Payı Hesaplama Aracımızı kullanabilirsiniz.

4. Saklı Pay ve Tenkis Davası

Miras bırakan, sağlığında yaptığı bağışlarla veya vasiyetnameyle malvarlığını dilediği gibi tasarruf edebilir. Ancak bu tasarruf özgürlüğü sınırsız değildir: kanun, belirli yakın mirasçılar için saklı pay adı verilen, tasarruf edilemeyecek bir asgari miras payı güvence altına almıştır (TMK m.505-510).

4.1 Kimler Saklı Paylı Mirasçıdır?

TMK m.506 uyarınca saklı paylı mirasçılar ve oranları şöyledir:

Altsoy (çocuklar, torunlar): yasal miras payının 1/2’si
Ana ve baba: yasal miras payının 1/4’ü
Sağ kalan eş: altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı; diğer hâllerde yasal miras payının 3/4’ü

Dikkat edilmesi gereken önemli bir değişiklik: 2007 yılında yapılan kanun değişikliği ile kardeşler saklı paylı mirasçı olmaktan çıkarılmıştır. Bu nedenle miras bırakan, kardeşlerini vasiyetnameyle tamamen mirastan yoksun bırakabilir.

4.2 Tasarruf Edilebilir Kısım Nasıl Hesaplanır?

TMK m.507’ye göre tasarruf edilebilir kısmın hesaplanması şu şekilde yapılır: önce miras bırakanın ölüm anındaki mevcut mal varlığına (aktif değerine), iadeye tabi olmayan bazı istisnalar dışında, sağlığında yapılmış kazandırmaların (bağışların) değeri eklenir; bu toplamdan terekenin borçları düşülür. Elde edilen bu net değer üzerinden, saklı paylı mirasçıların yasal miras payı oranına göre saklı payları hesaplanır ve toplam saklı pay tutarı bu net değerden çıkarılınca, geriye kalan kısım miras bırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısmı oluşturur. Miras bırakanın vasiyetname veya bağış yoluyla yaptığı kazandırmaların toplamı bu serbest kısmı aşıyorsa, aşan kısım tenkise tabi olur.

4.3 Tenkis Davası Nedir?

Miras bırakanın yaptığı ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname, miras sözleşmesi) veya sağlararası bazı kazandırmalar (bağış), saklı paylı mirasçıların saklı payını zedeliyorsa, bu mirasçılar tenkis davası açarak saklı paylarının iadesini talep edebilir. Tenkiste sıra kuralı vardır: TMK m.560 uyarınca önce ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname, miras sözleşmesi) tenkis edilir; bunlar saklı payı karşılamaya yetmezse, sağlararası kazandırmalar (bağışlar), en yeni tarihliden en eskiye doğru sırayla ve orantılı olarak indirilir.

4.4 Tenkis Davasında Süre

TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl geçmesiyle düşer. Bu süreler zamanaşımı değil, hâkim tarafından resen dikkate alınan hak düşürücü süredir.

Kendi durumunuzda saklı pay tutarınızı ve olası tenkis miktarını hesaplamak için Saklı Pay ve Tenkis Hesaplama Aracımızı kullanabilirsiniz.

4.5 Tenkis Hesaplamasına Somut Bir Örnek

Konuyu somutlaştırmak için basit bir örnek verelim. Miras bırakanın ölüm anındaki mevcut mal varlığı 2.000.000 TL, terekenin borçları 200.000 TL ve miras bırakanın ölümünden üç yıl önce tek çocuğuna yaptığı, iadeye tabi bir bağışın değeri 1.200.000 TL olsun. Geride eşi ve tek çocuğu kalmıştır.

Önce tasarruf edilebilir kısmın hesaplanacağı taban belirlenir: 2.000.000 TL (mevcut mal varlığı) + 1.200.000 TL (iadeye tabi bağış) − 200.000 TL (borçlar) = 3.000.000 TL. Bu tutar üzerinden yasal miras payları hesaplanır: eş 1/4 (750.000 TL), çocuk 3/4 (2.250.000 TL). Saklı paylar ise eşin yasal payının tamamı (750.000 TL, çünkü altsoyla birlikte mirasçı) ve çocuğun yasal payının yarısı (1.125.000 TL) olmak üzere toplam 1.875.000 TL‘dir. Buna göre miras bırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısım 3.000.000 − 1.875.000 = 1.125.000 TL‘dir.

Ancak miras bırakan, bağış yoluyla çocuğuna 1.200.000 TL vermiştir; bu, serbest tasarruf edilebilir kısmı 75.000 TL aşmaktadır. Bu durumda diğer mirasçı (eş), bu 75.000 TL’lik aşan kısım için tenkis davası açarak saklı payının tamamlanmasını talep edebilir. Bu örnek yalnızca hesaplama mantığını göstermek amacıyla basitleştirilmiştir; gerçek bir dosyada terekeye dahil edilecek/edilmeyecek kazandırmaların tespiti, değerleme tarihi ve denkleştirme ile tenkis arasındaki ilişki gibi teknik ayrıntılar somut olaya göre değişir ve uzman incelemesi gerektirir.

5. Vasiyetname Türleri ve Geçerlilik Şartları

Miras bırakan, saklı pay sınırları içinde kalmak kaydıyla, malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde vasiyetname yoluyla tasarrufta bulunabilir. Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK m.502). TMK m.531 vd. üç tür vasiyetname öngörür:

5.1 Resmi Vasiyetname

Noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş bir memur huzurunda, iki tanığın katılımıyla düzenlenir (TMK m.532-537). Miras bırakan arzularını resmi memura bildirir, memur bunu yazıya geçirir veya hazırlanmış metni okur; miras bırakan metni okuyup imzalar. En güvenilir ve ispat gücü en yüksek vasiyetname türüdür; düzenleyen makam, miras bırakanın tasarruf ehliyetini de kontrol eder ve bu da ileride ehliyetsizlik iddiasıyla iptal riskini büyük ölçüde azaltır.

5.2 El Yazılı (El Yazısı ile) Vasiyetname

Miras bırakanın, yapıldığı yıl, ay ve günü belirterek, baştan sona kendi el yazısıyla yazıp imzalaması gereken vasiyetname türüdür (TMK m.538). Daktilo, bilgisayar veya başkası tarafından yazılan bir metin, el yazısı vasiyetname olarak geçerli değildir. Tarih eksikliği veya imza eksikliği gibi şekil hataları, vasiyetnamenin iptaline yol açabilir. Uygulamada en sık iptal davasına konu olan vasiyetname türü budur, çünkü şekil şartları katı yorumlanır.

5.3 Sözlü Vasiyet

Miras bırakanın, yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmi veya el yazılı vasiyetname yapamadığı hâllerde başvurulan istisnai bir yoldur (TMK m.539-541). Miras bırakan son arzularını iki tanığa sözlü olarak bildirir; tanıklar bu beyanı gecikmeksizin bir hâkime veya yazıya geçirip iki tanıkla birlikte bir sulh mahkemesine tevdi etmelidir. Miras bırakan, olağan vasiyetname yapma imkânına yeniden kavuştuktan sonra bir ay içinde bu imkândan yararlanmazsa, sözlü vasiyetin hükmü kalmaz.

5.4 Vasiyetnamenin Açılması ve Tebliği

Miras bırakanın öldüğünü öğrenen herkes, elindeki vasiyetnameyi gecikmeksizin sulh hâkimine teslim etmekle yükümlüdür (TMK m.550). Sulh hâkimi, mirasçıları ve ilgilileri dinleyerek vasiyetnameyi açar ve ilgili mirasçılara tebliğ eder; iptal veya tenkis davalarındaki bir yıllık sürelerin başlangıcı, kural olarak bu tebliğ tarihidir.

5.5 Vasiyetnamenin İptali Davası

Şekil eksikliği, miras bırakanın tasarruf ehliyetsizliği, vasiyetnamenin hukuka veya ahlaka aykırı bir koşula/yükümlülüğe bağlanmış olması ya da irade sakatlığı (hata, hile, korkutma) hâllerinde, menfaati olan mirasçılar vasiyetnamenin iptali davası açabilir (TMK m.557 vd.). Bu dava, iptal sebebini öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden başlayarak on yıl içinde açılmalıdır.

5.6 Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi (Vasiyeti Tenfiz Memuru)

Miras bırakan, vasiyetnamesinde bir veya birden fazla kişiyi vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atayabilir (TMK m.550). Bu görevli, terekeyi yönetmek, borçları ödemek, vasiyet edilen malları teslim etmek ve mirasçılar arasındaki paylaşımı gerçekleştirmekle yükümlüdür. Özellikle mirasçılar arasında anlaşmazlık beklenen veya tereke yönetiminin teknik bilgi gerektirdiği (şirket payları, ticari işletme gibi) durumlarda, bağımsız ve güvenilir bir vasiyeti yerine getirme görevlisi ataması, sürecin daha düzenli işlemesini sağlayabilir. Görevli, atanmayı kabul edip etmemekte serbesttir; kabul ederse sulh hâkiminin gözetimi altında görev yapar ve mirasçılara hesap vermekle yükümlüdür.

6. Vasiyetnamenin Saklanması ve Merkezi Sicil

Resmi vasiyetnameler, düzenleyen noter veya sulh hâkimi tarafından, miras bırakanın ölümüne kadar güvenli bir şekilde saklanır ve Türkiye Noterler Birliği’nin merkezi veri tabanına (Vasiyetname Sicili) kaydedilir. Bu sayede miras bırakan öldüğünde, hangi noterlikte veya hangi tarihte vasiyetname düzenlendiği bilinmese dahi, sicil sorgusuyla vasiyetnamenin varlığı tespit edilebilir. El yazılı ve sözlü vasiyetnameler için böyle bir merkezi sicil kaydı zorunlu olmadığından, bu tür vasiyetnamelerin miras bırakan tarafından güvenilir bir kişiye veya avukata bilgi verilerek saklanması, mirasçıların vasiyetnameden habersiz kalmasını önlemek açısından önemlidir. Uygulamada, saklandığı yer bilinmeyen veya kaybolan el yazılı vasiyetnameler nedeniyle miras bırakanın son iradesinin hiç uygulanamadığı durumlarla sıkça karşılaşılmaktadır; bu risk, resmi vasiyetnameyi tercih etmenin bir başka pratik avantajıdır.

7. Atanmış Mirasçı Nedir? Yasal Mirasçıdan Farkı

Bu rehberin başında değindiğimiz “atanmış mirasçı” kavramını biraz daha açalım. Yasal mirasçı, kanun tarafından zümre sistemine göre otomatik olarak belirlenen mirasçıdır (çocuk, eş, ana-baba gibi); miras bırakanın herhangi bir iradesine gerek olmaksızın mirasçı sıfatını kazanır. Atanmış mirasçı ise, miras bırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesiyle, terekenin tamamı veya belirli bir oranı (kesirli pay) için mirasçı olarak belirlediği kişidir; bu kişi yasal mirasçı olabileceği gibi (örneğin çocuklardan birine yasal payının üzerinde bir pay bırakılması), hiç akraba olmayan üçüncü bir kişi de olabilir (örneğin bir vakfa veya arkadaşa terekenin belirli bir kısmının bırakılması).

Önemli bir ayrım da belirli mal vasiyeti (muayyen mal vasiyeti) ile atanmış mirasçılık arasındadır: miras bırakan, “X kişisine şu belirli taşınmazı/aracı/parayı bırakıyorum” şeklinde bir tasarrufta bulunmuşsa, bu kişi mirasçı sıfatını kazanmaz, yalnızca terekeden o belirli malın kendisine verilmesini isteme hakkına sahip alacaklı (vasiyet alacaklısı) konumunda olur. Bu ayrım, kişinin tereke borçlarından sorumlu olup olmayacağını ve mirasçılar arası paylaşıma katılıp katılmayacağını doğrudan etkiler: mirasçılar tereke borçlarından sorumluyken, sadece belirli mal vasiyeti alan kişi kural olarak bu sorumluluğu taşımaz.

8. Miras Sözleşmesi

Vasiyetnameden farklı olarak miras sözleşmesi (TMK m.545-546), miras bırakan ile karşı taraf arasında yapılan, tek taraflı olarak geri alınamayan bir anlaşmadır. İki türü vardır: miras bırakanın karşı tarafı mirasçı atadığı veya ona belirli mal bıraktığı olumlu (pozitif) miras sözleşmesi ve mirasçının miras hakkından tamamen veya kısmen feragat ettiği mirastan feragat sözleşmesi. Miras sözleşmesi, resmi vasiyetname şeklinde (noterde, iki tanık huzurunda) düzenlenmek zorundadır. Mirastan feragat sözleşmesi, uygulamada özellikle ikinci evliliklerde veya bir mirasçıya sağlığında belirli bir bedel ödenerek onun ileride miras talebinde bulunmasının önlenmek istendiği durumlarda sıkça tercih edilir.

Mirastan feragat, ivazlı (bir karşılık/bedel ödenerek) veya ivazsız olabilir. İvazlı feragatte, aksi kararlaştırılmadıkça, feragat eden mirasçının altsoyu da mirasçılıktan feragat etmiş sayılır (TMK m.528); bu, uygulamada sıklıkla gözden kaçan ve ileride “ben feragat etmedim, babam/annem etti” itirazlarına yol açabilen önemli bir ayrıntıdır.

9. Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) ve Mirastan Yoksunluk

9.1 Iskat (Mirasçılıktan Çıkarma)

Miras bırakan, TMK m.510’da sayılan ağır sebeplerin varlığı hâlinde, saklı paylı bir mirasçısını vasiyetname veya miras sözleşmesiyle mirasçılıktan çıkarabilir. Bu sebepler: mirasçının miras bırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi, ya da mirasçının miras bırakana veya ailesine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesidir. Iskat sebebi vasiyetnamede açıkça belirtilmelidir; belirtilmezse veya mirasçı sebebin doğruluğuna itiraz ederse, ispat yükü ıskatı ileri sürene aittir. Iskat edilen mirasçının kendi altsoyu, sanki ıskat edilen kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olmaya devam eder (TMK m.512).

9.2 Mirastan Yoksunluk

TMK m.578, herhangi bir irade beyanına gerek olmaksızın, kanun gereği mirasçılık sıfatını kaybettiren hâlleri düzenler: miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldürmüş veya öldürmeye teşebbüs etmiş olmak, miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirmiş olmak, miras bırakanın vasiyetnamesini hile, korkutma veya zorla yaptırmış ya da bu tür bir vasiyetnamenin yapılmasına engel olmuş, veya mevcut bir vasiyetnameyi yok etmiş/değiştirmiş olmak. Mirastan yoksunluk, yalnızca yoksun mirasçının kendi altsoyunun mirasçılığını etkilemez — ıskatta olduğu gibi altsoy, sanki yoksun kişi önceden ölmüş gibi mirasçı olur.

10. Mirasçılar Arası Denkleştirme (Getirme Yükümlülüğü)

Uygulamada saklı pay/tenkis kadar sık karşılaşılan, ancak daha az bilinen bir kurum denkleştirmedir (TMK m.669-675). Miras bırakanın altsoyu (çocukları), sağlığında miras bırakandan çeyiz, kuruluş sermayesi, bir malvarlığı devri veya borç ödemesi gibi önemli kazandırmalar almışsa, aksi miras bırakan tarafından açıkça belirtilmedikçe, bu kazandırmaları paylaşma sırasında diğer altsoy mirasçılarıyla denkleştirmekle (hesaba katmakla) yükümlüdür. Amaç, kardeşler arasında miras bırakanın sağlığında yapılan eşitsiz kazandırmaların, ölümden sonraki paylaşımda dengelenmesidir.

Denkleştirme, saklı pay/tenkis kurumundan farklıdır: tenkis yalnızca saklı payı zedeleyen kazandırmalarda ve saklı paylı mirasçılar arasında uygulanırken, denkleştirme saklı pay ihlali olmasa dahi, yalnızca altsoy mirasçıları arasında ve miras bırakanın aksini istememiş olması şartıyla uygulanır. Örneğin miras bırakan sağlığında bir çocuğuna ev almış, diğerine hiçbir şey vermemişse; miras bırakan bunun “peşin verilmiş miras payı olmadığını, hesaba katılmayacağını” açıkça belirtmediği sürece, ev alınan çocuk, paylaşımda bu değeri diğer kardeşiyle denkleştirmek zorunda kalabilir.

11. Mirasın Reddi (Gerçek Ret)

Yukarıda değindiğimiz külli halefiyet ilkesi gereği mirasçılar, murisin borçlarına da halef olur. Tereke borca batıksa mirasçılar zarar görmemek için mirası reddedebilir.

11.1 Ret Süresi ve Şekli

TMK m.606 uyarınca ret süresi, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten, atanmış mirasçılar için ise miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufunun kendilerine bildirildiği tarihten itibaren üç aydır. Ret, mirasın açıldığı yer sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla, şarta ve süreye bağlanmaksızın yapılır (TMK m.609).

11.2 Ret Süresinin Uzatılması ve Zorunlu Ret Hâli

Miras bırakanın ölüm tarihinde tereke borç ödemede aczi hâlde olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, mirası reddetmemiş mirasçılar mirası reddetmiş sayılır (TMK m.605/2). Ayrıca haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir; özellikle mirasçının yurt dışında olması, terekenin kapsamının belirsiz olması gibi durumlar haklı sebep olarak değerlendirilebilir.

11.3 Ret Halinde Miras Kime Geçer?

Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse, onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi diğer mirasçılara geçer (TMK m.611). En yakın mirasçıların tamamı mirası reddederse, sulh hukuk mahkemesi tarafından iflas hükümlerine göre tasfiye yapılır; bu tasfiye sonunda bir artık değer kalırsa, bu değer mirası reddetmemiş olan bir sonraki zümreye veya mirasçılara geçer.

11.4 Reddin Alacaklılara Zarar Verme Amacıyla Yapılması

Mirası reddeden bir mirasçının alacaklıları zarara uğruyorsa, TMK m.617 uyarınca bu alacaklılar veya iflas idaresi, kendilerine yetecek miktarla sınırlı olmak üzere reddin iptalini isteyebilir; bu, borçlu mirasçının alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla mirası reddetmesini önlemeye yönelik bir korumadır.

Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız sürecin işleyişi, gerekli belgeler ve olası riskler hakkında ayrıntılı bilgi için Mirasın Reddi Davası Nasıl Açılır? başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

12. Mirasın Hükmen Reddi (Borca Batık Tereke)

Üç aylık ret süresi kaçırılmış olsa dahi, TMK m.605/2 ve m.607 uyarınca, terekenin miras bırakanın ölümü anında borca batık olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, mirasçılar terekenin borca batık olduğunun tespiti (mirasın hükmen reddi) davası açabilir. Bu dava, süreye tabi olmaksızın her zaman açılabilir, çünkü aslında yeni bir ret beyanı değil, zaten var olan bir hukuki durumun (borca batıklığın) mahkemece tespitini talep eder. Ancak uygulamada mahkemeler, terekenin ölüm anında borca batık olduğunun somut delillerle (icra takipleri, banka kayıtları, haciz tutanakları vb.) ispatını aramaktadır; salt tereke defterinde borç görünmesi yetmeyebilir, ölüm anındaki fiilî mali durumun ortaya konması gerekir.

13. Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır?

Mirasçılık belgesi (halk arasında “veraset ilamı” olarak bilinir), bir kişinin kimlerin mirasçısı olduğunu ve mirasçıların paylarını gösteren resmi belgedir (TMK m.598). Bu belge, tapuda intikal, banka hesaplarının devri, araç devri gibi hemen her işlem için zorunludur.

13.1 Nereden Alınır?

Mirasçılık belgesi iki yoldan alınabilir:

Noterden: MERNİS sisteminden nüfus kayıtları net şekilde tespit edilebiliyorsa, mirasçılar noterlikten hızlıca (genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde) mirasçılık belgesi alabilir.
Sulh Hukuk Mahkemesinden: Nüfus kayıtlarında tutarsızlık, yurt dışı unsur, vasiyetname veya soybağı ihtilafı gibi durumlarda mirasçılık belgesi ancak dava yoluyla, sulh hukuk mahkemesinden alınabilir.

Mirasçılık belgesi başvurusu için kural olarak nüfus kayıt örnekleri ve mirasçıların kimlik bilgileri yeterlidir; masraf ve harç kalemleri (noter ücreti, maktu harç, tescil ücreti vb.) yıldan yıla güncellenen tarifelere göre değişir. Kesin ve güncel tutar için başvuru anında ilgili noterlik veya adliye veznesinden bilgi alınması önerilir.

13.2 Mirasçılık Belgesinin İptali

Gerçek mirasçı olmadığı hâlde belgede mirasçı gösterilen ya da gerçekte mirasçı olduğu hâlde belgeye dahil edilmeyen kişiler, mirasçılık belgesinin iptali ve yeniden düzenlenmesi davası açabilir. Bu dava herhangi bir hak düşürücü süreye tabi değildir; mirasçılık sıfatı devam ettiği sürece açılabilir. Mirasçılık belgesi, kesin hüküm teşkil etmediğinden, sonradan ortaya çıkan yeni bir mirasçı veya soybağı tespiti gibi bir durumda her zaman değiştirilebilir.

14. Tereke Tespiti ve Mirasın Paylaşılması

14.1 Tereke Tespiti ve Defter Tutma

Mirasçılar, terekenin kapsamı konusunda belirsizlik varsa sulh hukuk mahkemesinden tereke tespiti talep edebilir (TMK m.589 vd.). Ayrıca kısıtlılar, uzun süre bulunamayan mirasçılar veya devlet mirasçılığı gibi hâllerde kanun, resen defter tutma (TMK m.619 vd.) usulünü öngörür; bu usulde terekenin tüm aktif ve pasifi resmi bir defterde tespit edilir ve mirasçılara, bu defter tutulduktan sonra mirası kabul edip etmeyeceklerine karar vermeleri için bir süre tanınır.

14.2 Elbirliği Mülkiyeti ve Paylaşma

Mirasın açılmasıyla birlikte mirasçılar arasında, terekedeki mallar üzerinde kendiliğinden bir elbirliği (iştirak hâlinde) mülkiyet ortaklığı doğar (TMK m.640, m.701). Bu, her mirasçının terekedeki belirli bir mal üzerinde bağımsız tasarruf yetkisi olmadığı, tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gereken bir mülkiyet biçimidir. Bir mirasçı, kendi payını tek başına üçüncü kişiye devredemez; ancak tüm miras payını (terekedeki tüm hak ve yükümlülükleriyle birlikte) diğer bir mirasçıya veya üçüncü kişiye devredebilir (TMK m.677).

Elbirliği mülkiyeti, ancak mirasçıların anlaşarak yapacağı bir miras taksim (paylaşma) sözleşmesi veya dava yoluyla izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) talebiyle sona erdirilebilir. Miras taksim sözleşmesi, kanunda özel bir şekil şartına bağlanmamıştır; ancak tereke içinde taşınmaz varsa, uygulamada ve tapu işlemlerinde yazılı, hatta noterde düzenleme şeklinde yapılması önerilir.

Mirasçılar taksim konusunda anlaşamazsa, herhangi bir mirasçı sulh hukuk mahkemesinden izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) davası açarak, terekedeki taşınmazların aynen taksimini veya satış yoluyla paylaştırılmasını talep edebilir. Bu davanın süreci ve masrafları hakkında ayrıntılı bilgi için İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi) Davası makalemizi inceleyebilirsiniz.

14.3 Mirastan Mal Kaçırma (Muris Muvazaası)

Uygulamada sıkça görülen bir sorun, miras bırakanın sağlığındayken mirasçılarından birini mirastan yoksun bırakmak amacıyla, taşınmazını gerçekte bağış olmasına rağmen satış gibi göstererek devretmesidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, bu şekilde yapılan devirler muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedeniyle geçersizdir ve zarar gören mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu davalarda ispat, genellikle satış bedelinin gerçek değere göre çok düşük olması, devrin ölümden kısa süre önce yapılmış olması, miras bırakanın devirden sonra taşınmazı fiilen kullanmaya devam etmesi gibi dolaylı delillerle yapılır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Muris Muvazaası Tapu İptali Davası makalemize bakabilirsiniz.

15. Terekede Şirket Payı veya Ticari İşletme Bulunması

Miras bırakanın bir limited veya anonim şirkette pay sahibi olması ya da şahıs işletmesi yürütmesi, mirasçılar için ek bir teknik boyut doğurur. Şirket paylarının mirasçılara geçişinde iki ayrı süreç birlikte yürür: bir yandan yukarıda anlattığımız genel miras hukuku kuralları (mirasçılık belgesi, elbirliği mülkiyeti, taksim) uygulanır, diğer yandan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve ilgili şirketin esas sözleşmesindeki özel hükümler (pay devrine ilişkin sınırlamalar, mirasçıların ortak olarak kabulüne dair şartlar gibi) devreye girer.

Özellikle limited şirketlerde esas sözleşmede mirasçıların şirkete ortak olarak kabul edilmesine ilişkin şartlar öngörülmüş olabilir; anonim şirketlerde ise pay senedi bastırılmış olup olmamasına göre devir usulü değişir. Şahıs işletmelerinde (adi işletme) ise mirasçılar, işletmenin tüm aktif ve pasifine (borçlarına dahil) ortak olarak halef olur; işletmeyi devam ettirmek istemeyen mirasçılar için ise işletmenin tasfiyesi veya bir mirasçıya devredilerek diğerlerinin bedelini alması yoluna gidilebilir. Şirket payı veya ticari işletme içeren tereke dosyalarında, hem miras hukuku hem de ticaret hukuku alanında eş zamanlı değerlendirme yapılması, ileride ortaya çıkabilecek pay devri ve şirket yönetimi uyuşmazlıklarının önüne geçer.

16. Terekenin Olağan Yönetimi ve Ortak Kararlar

Mirasçılar arasındaki elbirliği mülkiyeti sürerken, tereke ile ilgili günlük işlerin nasıl yürütüleceği de pratikte sık sorulan bir konudur. TMK m.640’a göre mirasçılar, terekeye ait bir malın veya hakkın olağan yönetimine ilişkin işlerde (kira sözleşmesinin yenilenmesi, küçük bakım-onarım, kira bedelinin tahsili gibi) oy çokluğuyla karar alabilir. Buna karşılık, terekeye ait bir taşınmazın satılması, ipotek edilmesi veya bir davanın açılması gibi olağan yönetimi aşan işlemler için mirasçıların oybirliği gerekir — tek bir mirasçının itirazı, bu tür işlemleri bloke edebilir. Uygulamada mirasçılar arası uyuşmazlıkların önemli bir kısmı, tam da bu oybirliği aranan işlemlerde bir mirasçının onay vermemesinden kaynaklanır ve genellikle izale-i şuyu davasıyla sonuçlanır.

17. Kısıtlılar ve Küçüklerin Mirasçı Olması

Mirasçılar arasında henüz reşit olmayan (18 yaşını doldurmamış) çocuklar veya kısıtlı (vesayet altındaki) kişiler bulunabilir. Bu durumda bazı ek güvenceler devreye girer:

Yasal temsil: Küçük veya kısıtlı mirasçı adına miras işlemlerini, kural olarak veli veya vasi yürütür. Ancak veli/vasi ile küçük/kısıtlı arasında menfaat çatışması varsa (örneğin anne hem kendisi mirasçıysa hem de küçük çocuğu adına hareket ediyorsa), mahkemece bir kayyım atanması gerekebilir.
Vesayet makamının izni: TMK m.462 vd. uyarınca, küçük veya kısıtlının payına düşen taşınmazın satışı, mirasın reddi, miras taksim sözleşmesinin imzalanması gibi önemli işlemler için vasi/veli, sulh hukuk mahkemesinden (vesayet makamından) izin almak zorundadır. Bu izin alınmadan yapılan işlemler geçersiz olabilir.
Ret süresinin işlemeye başlaması: Küçük veya kısıtlı mirasçılar için üç aylık ret süresi, kural olarak yasal temsilcinin mirasçılık durumunu öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar; bu süre zarfında yasal temsilcinin gerekli izinleri alması ve karar vermesi gerekir.

Bu ek prosedürler, küçük ve kısıtlı mirasçıların menfaatlerinin korunmasını amaçlasa da, mirasçılar arası paylaşım ve tapu işlemlerinin süresini uzatabilir; bu nedenle tereke içinde küçük veya kısıtlı mirasçı bulunması hâlinde sürecin başında bir avukattan destek almak, gecikmeleri ve olası geçersizlik risklerini azaltır.

18. SGK Ölüm Aylığı ile Miras Hakkının Farkı

Miras süreçlerinde sıkça karıştırılan bir başka konu, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından hak sahiplerine bağlanan ölüm aylığı ile TMK anlamındaki miras hakkının birbirinden tamamen farklı kurumlar olduğudur. Ölüm aylığı, murisin sigortalılık süresi ve prim gün sayısına bağlı olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde, kanunda sayılan hak sahiplerine (eş, çocuk, ana-baba) bağlanan bir sosyal güvenlik hakkıdır ve terekenin bir parçası değildir; dolayısıyla mirası reddeden bir kişi, şartları taşıyorsa yine de SGK’dan ölüm aylığı alabilir. Benzer şekilde, murisin çalıştığı işyerinden hak kazanılan kıdem tazminatı da, ölüm hâlinde kanuni mirasçılara ödenir ancak bu ödemenin dağıtımında da miras payı oranları esas alınmakla birlikte, bu bir sosyal haktır ve tereke borçlarından etkilenmez. Bu ayrımı bilmek, “mirası reddettim, hiçbir hak alamam” yanılgısına düşmemek açısından önemlidir.

19. Mirasçıların Tereke Borçlarından Sorumluluğu

Külli halefiyet ilkesinin en somut sonucu, mirasçıların murisin borçlarından da sorumlu olmasıdır. TMK m.641 uyarınca mirasçılar, mirasın paylaşılmasına kadar, tereke borçlarından müteselsilen (zincirleme) ve kendi kişisel malvarlıklarıyla sorumludur; yani alacaklı, alacağının tamamı için mirasçılardan herhangi birine başvurabilir, o mirasçı da iç ilişkide diğer mirasçılara rücu edebilir. Bu sorumluluk, paylaşmadan sonra da bir yıl süreyle devam eder; bir yıllık süre geçtikten sonra ise her mirasçı, kural olarak yalnızca kendi payı oranında sorumlu olur.

Bu düzenlemenin pratik sonucu şudur: tereke aktifinin sınırlı, ancak borçların yüksek olduğu bir mirasta, mirası kabul eden bir mirasçı, aldığı miras payının çok üzerinde bir tutarla kendi kişisel malvarlığından sorumlu tutulabilir. Bu nedenle tereke borçlarının kapsamı net olarak bilinmiyorsa, mirası hemen ve düşünmeden kabul etmek yerine, yukarıda anlattığımız tereke tespiti veya gerekirse ret ya da mirasın hükmen reddi yollarının değerlendirilmesi büyük önem taşır.

20. Tapuda Miras İntikal İşlemleri

Mirasçılık belgesi alındıktan sonra, taşınmazların mirasçılar adına tescili için tapu müdürlüğüne başvurulur. Genel süreç şu adımlardan oluşur:

Mirasçılık belgesinin (veraset ilamı) noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınması
Terekedeki taşınmazın bağlı bulunduğu tapu müdürlüğüne başvuru yapılması
Kimlik belgeleri, mirasçılık belgesi, varsa vasiyetname veya mirasçılar arası taksim sözleşmesinin ibrazı
İlgili belediyeden emlak vergisi ilişik kesme belgesinin alınması
Veraset ve intikal vergisi dairesinden ilişik kesme yazısının (veya beyannamenin verildiğine dair belgenin) tapuya sunulması
Tapu müdürlüğünce mirasçılar adına, miras paylarına göre elbirliği veya (talep hâlinde ve şartları varsa) paylı mülkiyet olarak tescil yapılması

Miras yoluyla intikallerde tapuda harç alınmaz — çünkü veraset yoluyla geçişler tapu harcından değil, aşağıda anlatacağımız veraset ve intikal vergisinden yükümlüdür (bu ikisi birbirine karıştırılmamalıdır). Buna karşılık, mirasçılar arasında yapılacak taksim (bir mirasçının diğerine devir) veya sonradan yapılacak satışlarda tapu harcı doğar; bu konuda Tapu Harcı Hesaplama Aracımızı, tapu kaydına ilişkin bir uyuşmazlığınız varsa da Tapu İptal ve Tescil Davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İntikal işlemine paralel olarak ihmal edilmemesi gereken bir diğer yükümlülük de emlak vergisi mükellefiyetinin güncellenmesidir. Taşınmazın mirasçılar adına tescili tamamlandıktan sonra, ilgili belediyeye emlak vergisi bildirimi (yıl içinde ölüm gerçekleşmişse ölüm tarihini izleyen bütçe yılı sonuna kadar) verilmesi gerekir; aksi hâlde eski malik (miras bırakan) üzerinden emlak vergisi tahakkuku devam eder ve bu durum ileride mirasçılar için gecikme zammı riskine yol açabilir.

21. Veraset ve İntikal Vergisi 2026

Miras yoluyla intikal eden mal varlığı, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (VİVK) uyarınca vergiye tabidir. Her yıl olduğu gibi 2026 yılı için de istisna tutarları ve tarife dilimleri, bir önceki yıla ait yeniden değerleme oranı uygulanarak güncellenmiştir; 2026 yılı için bu oran %25,49 olarak belirlenmiş ve 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 57 Seri No’lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli yeni tutarlar açıklanmıştır.

21.1 2026 Yılı İstisna Tutarları

Evlatlıklar dâhil, altsoy (füruğ) ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinde: 2.907.136 TL
Altsoy bulunmaması hâlinde, sadece eşe isabet eden miras hissesinde: 5.817.845 TL
İvazsız (karşılıksız) suretle meydana gelen intikallerde (bağış vb.): 66.935 TL

21.2 2026 Yılı Vergi Tarifesi

İstisna tutarını aşan matrah üzerinden, dilim usulüyle (artan oranlı) şu tarife uygulanır:

İlk 3.000.000 TL için: veraset yoluyla intikallerde %1, ivazsız intikallerde %10
Sonra gelen 7.000.000 TL için: veraset yoluyla intikallerde %3, ivazsız intikallerde %15
Sonra gelen 15.000.000 TL için: veraset yoluyla intikallerde %5, ivazsız intikallerde %20
Sonra gelen 30.000.000 TL için: veraset yoluyla intikallerde %7, ivazsız intikallerde %25
55.000.000 TL’yi aşan kısım için: veraset yoluyla intikallerde %10, ivazsız intikallerde %30

21.3 Örnek Hesaplama

Yukarıdaki Örnek 1’e (eş ve iki çocuk, eşe 1.000.000 TL isabet ettiği) dönelim. Eşin payı, 2026 istisna tutarı olan 2.907.136 TL’nin altında kaldığı için, eş için herhangi bir veraset ve intikal vergisi doğmaz; yalnızca beyanname verme yükümlülüğü söz konusu olabilir. Çocuklardan her birine isabet eden 1.500.000 TL’lik pay da aynı istisna sınırının altında kaldığından, bu örnekte hiçbir mirasçı fiilen vergi ödemez. İstisna tutarının üzerinde kalan mirasçılar için ise, aşan kısım üzerinden yukarıdaki dilim usulü tarife uygulanır.

21.4 Kimler Beyanname Vermekle Yükümlüdür?

Veraset yoluyla intikallerde beyanname verme yükümlülüğü, kural olarak her bir mirasçıya ayrı ayrı aittir; mirasçılar isterlerse tek bir beyanname ile birlikte de beyanda bulunabilir. Payı istisna tutarının altında kalan bir mirasçı için dahi, idarenin uygulamasına ve somut duruma göre bildirim yükümlülüğü gündeme gelebilir; bu nedenle “payım istisnanın altında, hiç beyanname vermeme gerek yok” varsayımıyla hareket etmeden önce, vergi dairesinden veya bir mali müşavirden teyit alınması önerilir.

21.5 Beyanname Verme Süresi

VİVK m.9 uyarınca veraset yoluyla intikallerde beyanname verme süresi, ölümün Türkiye’de gerçekleşmesi ve mirasçıların da Türkiye’de bulunması hâlinde, ölüm tarihinden itibaren 4 aydır. Mirasçıların yurt dışında bulunması veya ölümün yurt dışında gerçekleşmesi gibi hâllerde bu süre 6 ila 8 aya kadar uzayabilir. Süresinde beyanname verilmemesi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi doğurabileceğinden bu sürelere dikkat edilmesi önemlidir.

21.6 Vergi Nasıl Ödenir?

Tahakkuk eden veraset ve intikal vergisi, tahakkuk tarihini izleyen yıldan başlayarak 3 yılda, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere toplam 6 eşit taksitte ödenir. Bu, mirasçılara tek seferde büyük bir nakit çıkışı yapmak yerine, ödemeyi üç yıla yayma imkânı tanır.

22. Sağ Kalan Eşin Miras Hakları: Ayrıntılı Bakış

Bu rehberin 2.4 numaralı bölümünde değindiğimiz eş miras payı oranlarına ek olarak, sağ kalan eşin miras hukukundaki konumunu biraz daha açmakta fayda var. Sağ kalan eş, TMK m.652 uyarınca aile konutu ve ev eşyası üzerinde kendisine miras payına mahsup edilmek, yetmezse bedeli ödenmek kaydıyla özgülenmesini isteme hakkına sahiptir — bu, eşin uzun süre yaşadığı evden çıkarılmasını önlemeye yönelik özel bir korumadır. Mahkeme, somut durumun özelliklerine göre bu hak yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verebilir.

Ayrıca boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse, miras hakları prensip olarak devam eder; ancak dava, ölen eşin ağır kusurunu tespite yönelikse ve diğer mirasçılar davaya devam ederse, ağır kusurlu olduğu tespit edilen sağ kalan eş mirasçı olamayabilir (TMK m.181). Boşanma sürecindeki mal paylaşımı ile miras hakkının kesişimi hakkında Aile Hukuku Rehberimize göz atabilirsiniz.

23. Miras Bırakanın Sağlığında Yapabileceği Planlama Yöntemleri

Miras uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, miras bırakanın sağlığındayken net bir planlama yapmamasından kaynaklanır. Aşağıdaki araçlar, hem miras bırakanın kendi isteklerinin gerçekleşmesini güvence altına almak hem de mirasçılar arasındaki olası anlaşmazlıkları önceden azaltmak için kullanılabilir:

Resmi vasiyetname: Yukarıda anlattığımız gibi en güvenilir tasarruf yoludur; noter huzurunda düzenlenmesi, ileride ehliyet veya şekil itirazı riskini azaltır.
Miras sözleşmesi: Özellikle bir mirasçıya belirli bir bedel karşılığında feragat ettirmek veya bir mirasçıyı belirli şartlarla mirasçı atamak istendiğinde, vasiyetnameye göre daha bağlayıcı bir güvence sağlar.
Sağlararası bağışlarda açık beyan: Miras bırakan, çocuklarından birine sağlığında yaptığı önemli bir kazandırmanın “peşin miras payı” olup olmadığını (yani ileride denkleştirmeye tabi olup olmayacağını) yazılı olarak açıkça belirtirse, ileride kardeşler arası “bana hiç bir şey verilmedi” tartışmalarının önüne geçilebilir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi ataması: Mirasçılar arasında anlaşmazlık beklentisi yüksekse veya tereke karmaşık varlıklar (şirket payı, birden fazla taşınmaz, yurt dışı varlık) içeriyorsa, bağımsız bir görevli ataması sürecin düzenli işlemesine yardımcı olabilir.
Hayat sigortası poliçelerinde lehtar tayini: Hayat sigortası tazminatı, sigorta sözleşmesinde belirlenen lehtara ödenir ve kural olarak terekeden ayrı bir hukuki rejime tabidir; bu nedenle miras bırakan, belirli bir kişiyi doğrudan desteklemek istiyorsa lehtar tayinini gözden geçirmelidir.

Bu planlama araçlarının hangisinin somut aile ve malvarlığı durumunuza uygun olduğu, mevcut mirasçı sayınıza, saklı pay durumuna ve hedeflerinize göre değişir; bu nedenle planlama sürecine bir avukatla birlikte başlamanız, ileride ortaya çıkabilecek iptal veya tenkis risklerini en aza indirir.

24. Yabancı Unsurlu Miras (Yurt Dışındaki Miras)

Miras bırakanın yurt dışında malvarlığı bulunması veya mirasçılardan birinin yabancı ülke vatandaşı/mukimi olması hâlinde, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) devreye girer. MÖHUK m.20 uyarınca miras ilişkilerine, kural olarak miras bırakanın milli hukuku uygulanır; ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukuku (mülkiyetin bulunduğu yer hukuku – lex rei sitae) uygulanır. Bu, örneğin Türk vatandaşı olmayan bir miras bırakanın Türkiye’deki bir taşınmazının, kendi ülkesinin miras hukuku ne derse desin, Türk miras hukuku kurallarına (zümre sistemi, saklı pay dahil) göre paylaşılacağı anlamına gelir.

Yabancı uyruklu mirasçıların Türkiye’deki taşınmaz mirasına ilişkin hakları da kural olarak tanınır; ancak bazı ülke vatandaşları bakımından mütekabiliyet (karşılıklılık) esası ve tapuda yabancılara mülkiyet edinimine ilişkin özel kısıtlamalar gündeme gelebilir. Yurt dışı unsurlu miras süreçleri, ilgili ülkenin hukuku ile Türk hukukunun kesişimi nedeniyle uzman desteği gerektiren, teknik açıdan en karmaşık miras dosyaları arasındadır.

25. Ölüm Kazaya veya Haksız Fiile Bağlıysa: Mirasçıların Tazminat Hakkı

Miras bırakanın ölümü bir trafik kazası, iş kazası veya başka bir haksız fiil sonucu gerçekleşmişse, mirasçılar terekeye ilişkin haklarının yanı sıra, kendi kişisel zararları için de (destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri, manevi tazminat gibi) sorumlulardan tazminat talep edebilir. Bu tazminat hakkı, miras hakkından bağımsız, mirasçıların kendi şahıslarında doğan bir haktır ve miras payı oranlarıyla karıştırılmamalıdır — destekten yoksun kalma tazminatında pay, miras payından farklı olarak, murisin desteğinden gerçekten yoksun kalan kişiler arasında, destek oranına göre belirlenir. Ayrıntılı bilgi için Ölümlü Trafik Kazası ve Mirasçıların Tazminat Hakları yazımızı inceleyebilirsiniz.

26. Miras Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Miras hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, davanın türüne göre değişir:

Sulh Hukuk Mahkemesi: mirasçılık belgesi, tereke tespiti, defter tutma, mirasın hükmen reddi gibi çekişmesiz yargı işlerinde ve bazı izale-i şuyu davalarında.
Asliye Hukuk Mahkemesi: tenkis davası, mirasçılık belgesinin iptali, vasiyetnamenin iptali, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası gibi çekişmeli davalarda.

Yetki bakımından kural, TMK m.576 uyarınca miras bırakanın son yerleşim yeri (ikametgâhı) mahkemesinin yetkili olmasıdır. Bu, mirasçıların kendi ikamet ettikleri yerde değil, murisin öldüğü anda yerleşik olduğu yerdeki mahkemede dava açması/açılması gerektiği anlamına gelir ve uygulamada sıkça atlanan bir noktadır.

Bu kural, Fatsa ve çevre ilçelerde (Ünye, Perşembe, Aybastı gibi) yaşayan aileler için de doğrudan uygulanır: miras bırakan son olarak Fatsa’da ikamet ediyorsa, mirasçılardan biri başka bir şehirde yaşasa dahi, miras davaları kural olarak Fatsa’daki yetkili sulh veya asliye hukuk mahkemesinde görülür. Mirasçıların farklı şehirlerde yaşadığı ailelerde bu durum, duruşmalara katılım ve belge toplama süreçlerini etkileyebileceğinden, süreç başında dikkate alınması gereken pratik bir husustur.

27. Miras Uyuşmazlıklarında Delil Toplama ve İspat

Miras davalarının büyük çoğunluğunda dava kazanılması veya kaybedilmesi, hukuki dayanaktan çok ispat meselesine dayanır. Dava türüne göre en sık başvurulan delil türleri şunlardır:

Nüfus kayıt örnekleri ve aile kütüğü: Mirasçılık sıfatının ve zümre sırasının tespitinde temel dayanaktır; soybağı ihtilaflarında DNA testi de gündeme gelebilir.
Tapu kayıtları ve tapu kayıt geçmişi (tapu senedi, önceki devir işlemleri): Özellikle muris muvazaası davalarında, devrin gerçek niteliğini ortaya koymak için taşınmazın önceki el değiştirme geçmişi incelenir.
Banka kayıtları ve havale/EFT dökümleri: Sağlararası bağışların (özellikle nakit) varlığını ve tarihini ispatlamada, tenkis ve denkleştirme davalarında kilit rol oynar.
Tanık beyanları: Özellikle muris muvazaası, vasiyetnamenin ehliyet yönünden iptali ve sözlü vasiyet davalarında; miras bırakanın komşuları, sağlık personeli, bakıcısı gibi doğrudan gözlem yapabilmiş kişilerin ifadeleri belirleyici olabilir.
Sağlık kayıtları ve adli tıp/psikiyatri raporları: Vasiyetnamenin düzenlendiği tarihte miras bırakanın ayırt etme gücüne sahip olup olmadığının (ehliyet) tespitinde kullanılır.
Bilirkişi incelemesi: Taşınmaz değerlemesi, şirket payı değerlemesi, tereke hesaplaması gibi teknik konularda mahkeme, uzman bilirkişilerden rapor alır; bu raporlar davanın seyrini büyük ölçüde belirler.

Delillerin zamanında ve doğru şekilde toplanması, özellikle tanık ve banka kayıtları gibi zamanla erişimi zorlaşabilecek delillerde, dava açmadan önce bir avukatla birlikte planlama yapmanın önemini ortaya koyar.

28. Miras Hukukunda Arabuluculuk Seçeneği

Miras hukukundan kaynaklanan bazı uyuşmazlıklarda (örneğin izale-i şuyu öncesi paylaşım anlaşmazlıklarında), dava açmadan önce mirasçıların arabuluculuk yoluyla anlaşması hem zaman hem maliyet açısından avantaj sağlayabilir. Miras davalarının önemli bir kısmı (tenkis, mirasçılık belgesinin iptali gibi) dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir; ancak taraflar isterlerse ihtiyari arabuluculuğa her zaman başvurabilir. Aile içi miras uyuşmazlıklarında, özellikle kardeşler arasındaki anlaşmazlıklarda, arabuluculuk süreci uzun soluklu dava süreçlerine kıyasla aile ilişkilerinin daha az yıpranmasını da sağlayabilir.

29. Miras Davaları Ne Kadar Sürer?

Miras davalarının süresi, dava türüne, delil durumuna, mirasçı sayısına ve bilirkişi incelemesine ihtiyaç olup olmadığına göre büyük farklılık gösterir. Genel bir fikir vermek gerekirse:

Mirasçılık belgesi (noterden): Nüfus kayıtları netse genellikle aynı gün veya birkaç iş günü içinde sonuçlanır.
Mirasçılık belgesi (mahkemeden): Nüfus kaydı ihtilafı veya yurt dışı unsur varsa, birkaç aydan bir yıla kadar sürebilir.
İzale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) davası: Taşınmaz sayısı, keşif ve bilirkişi incelemesi ile satış sürecine bağlı olarak ortalama 1-2 yıl arasında değişebilir.
Tenkis davası: Terekenin kapsamlı bir mal varlığı değerlemesi gerektirmesi ve genellikle birden fazla bilirkişi incelemesine ihtiyaç duyulması nedeniyle, çoğunlukla 1,5-3 yıl arasında sürebilir.
Muris muvazaası (tapu iptali) davası: İspat yükünün ağırlığı ve çok sayıda tanık/belge delili gerektirmesi nedeniyle benzer şekilde uzun sürebilir.

Bu süreler yalnızca genel bir öngörü sunmak amacıyla verilmiştir; her dosyanın somut koşulları (mahkemenin iş yükü, tarafların itiraz ve istinaf/temyiz yoluna başvurup başvurmaması, bilirkişi raporlarına itiraz edilmesi gibi) süreyi önemli ölçüde uzatabilir veya kısaltabilir.

30. Miras Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

Yıllar içinde karşılaştığımız miras dosyalarında tekrar eden bazı hatalar, mirasçıların hak kaybı yaşamasına veya sürecin gereksiz yere uzamasına neden olmaktadır. Bunlardan başlıcaları:

Ret süresini kaçırmak: Tereke hakkında yeterli araştırma yapmadan, “zaten borç yoktur” varsayımıyla üç aylık ret süresinin geçirilmesi, sonradan ortaya çıkan büyük bir borç karşısında mirasçıyı kişisel malvarlığıyla sorumlu bırakabilir.
Mirasçılık belgesini güncellemeden işlem yapmaya çalışmak: Eski tarihli veya eksik mirasçılık belgesiyle tapu/banka işlemi yapmaya çalışmak, işlemlerin reddedilmesine ve zaman kaybına yol açar.
Sözlü anlaşmalarla yetinmek: Mirasçılar arasındaki taksim anlaşmalarının sözlü yapılması, özellikle taşınmazlar söz konusu olduğunda, ileride “böyle bir anlaşma yapmadık” itirazlarına ve yeni davalara zemin hazırlar.
Tenkis ve denkleştirmeyi karıştırmak: Bu iki kurum farklı şartlara ve farklı mirasçı gruplarına uygulanır; yanlış hukuki dayanakla açılan bir dava, zaman ve masraf kaybına yol açabilir.
Süreleri hesaplarken “öğrenme tarihini” yanlış belirlemek: Tenkis ve vasiyetnamenin iptali gibi davalarda bir yıllık sürenin başlangıcı, genellikle vasiyetnamenin resmi tebliğ tarihidir; mirasçının “duyduğu” tarihi esas almak, süre hesaplamasında hataya yol açabilir.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesini geciktirmek: Dört aylık süre, taşınmaz değerleme ve belge toplama sürecinin uzaması nedeniyle sıkça kaçırılır; bu da gecikme faizi ve cezaya yol açar.

31. Sık Sorulan Sorular

Vasiyetname olmadan ölen birinin mirası kime kalır?

Vasiyetname yoksa miras, TMK m.495-501’de düzenlenen zümre sistemine göre yasal mirasçılara (altsoy, ana-baba, büyükanne-büyükbaba zümreleri ve sağ kalan eş) geçer. Hiçbir yasal mirasçı yoksa, miras nihai olarak devlete (Hazine) kalır.

Miras payımı almak için mutlaka dava açmam gerekir mi?

Hayır. Mirasçılar aralarında anlaşırsa, noterde veya yazılı bir miras taksim sözleşmesiyle terekeyi paylaşabilir; dava yoluna yalnızca anlaşmazlık hâlinde (örneğin izale-i şuyu veya tenkis davasıyla) başvurulur.

Mirası reddetmek için 3 aylık süre nasıl hesaplanır?

Süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını öğrendikleri (kural olarak ölüm haberini aldıkları) tarihten, atanmış mirasçılar için ise kendilerine ölüme bağlı tasarrufun bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Süre kaçırılırsa, miras kural olarak kabul edilmiş sayılır.

Mirası reddetsem bile murisin borçlarından hiç sorumlu olmaz mıyım?

Kural olarak evet, geçerli bir ret beyanıyla mirasçılık sıfatı ve buna bağlı sorumluluk sona erer. Ancak TMK m.618 uyarınca, mirası reddeden mirasçılar, ölümünden önceki beş yıl içinde miras bırakandan almış oldukları bazı kazandırmaları terekenin borçlarının ödenmesinde hesaba katmak zorunda kalabilir; bu nedenle somut olayda uzman görüşü almak önemlidir.

Saklı payımı ihlal eden bir vasiyetname karşısında ne yapmalıyım?

Saklı payı zedelendiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl içinde (her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde) tenkis davası açarak, saklı payınızı aşan kazandırmanın orantılı olarak indirilmesini talep edebilirsiniz.

Mirasçılık belgesini almadan tapuda işlem yapabilir miyim?

Hayır. Tapu müdürlükleri, taşınmazın mirasçılar adına tescili için güncel bir mirasçılık belgesi talep eder. Belge olmadan intikal, satış veya ipotek gibi işlemler yapılamaz.

Veraset ve intikal vergisi ödemezsem ne olur?

Süresinde beyan edilmeyen veya ödenmeyen veraset ve intikal vergisi için vergi idaresi, gecikme faizi ve vergi ziyaı cezası uygulayabilir. Ayrıca tapu, banka ve trafik tescil gibi kurumlar, veraset ve intikal vergisi ilişiğinin kesilmediği durumlarda mirasçılar adına devir işlemi yapmaktan kaçınabilir.

Kardeşler saklı paylı mirasçı mıdır?

Hayır. 2007 yılındaki kanun değişikliğiyle kardeşler saklı paylı mirasçı olmaktan çıkarılmıştır; miras bırakan, vasiyetnameyle kardeşlerini mirastan tamamen yoksun bırakabilir.

Mirasçılardan biri mirası reddederse payı kime geçer?

Reddeden mirasçının payı, miras açıldığı anda kendisi hiç mirasçı değilmiş gibi, aynı zümredeki diğer mirasçılara (varsa) veya bir sonraki zümreye geçer. En yakın mirasçıların tamamı reddederse, tereke iflas hükümlerine göre sulh hukuk mahkemesi tarafından tasfiye edilir.

İki mirasçı, terekedeki bir taşınmaz üzerinde anlaşamıyorsa ne olur?

Bu durumda mirasçılardan biri, sulh hukuk mahkemesinden izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) davası açarak taşınmazın aynen taksimini veya bu mümkün değilse açık artırmayla satışını talep edebilir.

Sağlığında bir çocuğuna ev alan miras bırakanın diğer çocuğu ne yapabilir?

Diğer çocuk, denkleştirme (TMK m.669 vd.) kurumuna dayanarak, miras bırakan aksini açıkça belirtmediği sürece, paylaşım sırasında bu kazandırmanın hesaba katılmasını talep edebilir. Eğer kazandırma aynı zamanda saklı payı da zedeliyorsa, ayrıca tenkis davası da gündeme gelebilir.

Evlatlık, hem evlat edinenden hem de öz ailesinden miras alabilir mi?

Evet. Evlatlık, evlat edinene karşı kan hısımı gibi mirasçı olurken, kendi biyolojik ailesine karşı olan miras hakkını da kaybetmez; bu nedenle evlatlık iki aileden de miras alabilir.

Miras bırakan, daha önce yaptığı vasiyetnamesini değiştirebilir mi?

Evet. Vasiyetname, miras bırakanın tek taraflı iradesiyle her zaman değiştirilebilir veya tamamen iptal edilebilir; bu, vasiyetnamenin miras sözleşmesinden en temel farkıdır. Miras sözleşmesi ise kural olarak ancak karşı tarafın rızasıyla veya kanunda öngörülen istisnai hâllerde ortadan kaldırılabilir.

Birden fazla vasiyetname varsa hangisi geçerli sayılır?

Sonraki tarihli vasiyetname, önceki vasiyetnameyle çelişen hükümleri kural olarak zımnen ortadan kaldırır. Ancak iki vasiyetnamenin birbiriyle çelişmeyen hükümleri birlikte uygulanabilir; bu nedenle her vasiyetnamenin tarihinin doğru tespiti önem taşır.

Terekede kripto para gibi dijital varlıklar varsa ne olur?

Kripto paralar da diğer mal varlığı unsurları gibi tereke kapsamına girer ve mirasçılara geçer; ancak özel anahtar (private key) veya cüzdan erişim bilgilerinin miras bırakanla birlikte kaybolması hâlinde bu varlıklara fiilen ulaşmak mümkün olmayabilir. Bu risk nedeniyle, önemli miktarda dijital varlığı olan kişilerin, erişim bilgilerini güvenli bir şekilde (örneğin vasiyetnamede atıfta bulunulan ayrı bir güvenli belgede) mirasçılarına aktarılabilir hâle getirmesi önerilir.

Miras bırakanın birden fazla evlilikten çocukları varsa miras payları nasıl hesaplanır?

Miras bırakanın farklı evliliklerden çocukları olması, birinci zümre içindeki hesaplamayı etkilemez: tüm çocuklar, hangi evlilikten olduklarına bakılmaksızın birinci zümrede eşit haklara sahiptir ve eş payı düşüldükten sonra kalan kısmı kendi aralarında eşit paylaşırlar. Yalnızca sağ kalan eş payı, miras bırakanla evli olan (varsa güncel) eşe isabet eder; önceki evlilikten boşanılmış eşin miras hakkı bulunmaz.

Miras davası açmadan önce mutlaka avukat tutmak zorunlu mudur?

Sulh hukuk mahkemesindeki bazı basit işlemler (mirasçılık belgesi başvurusu gibi) avukatsız da yürütülebilir. Ancak tenkis, muris muvazaası, vasiyetnamenin iptali gibi çekişmeli ve teknik davalarda, hak kaybı riskini azaltmak açısından bir avukattan destek alınması önemle tavsiye edilir; bu davalarda süre hesapları, delil sunumu ve hukuki dayanağın doğru seçilmesi, davanın kaderini doğrudan belirleyebilmektedir.

Miras payımı, terekedeki mallar henüz paylaşılmadan üçüncü bir kişiye satabilir miyim?

Evet. TMK m.677 uyarınca mirasçı, terekedeki belirli bir mala tek başına tasarruf edemese de, mirastaki kendi payının tamamını (tereke üzerindeki tüm hak ve yükümlülükleriyle birlikte) yazılı bir sözleşmeyle diğer bir mirasçıya veya üçüncü bir kişiye devredebilir. Ancak diğer mirasçıların, kendilerine önceden bildirilen bu devir karşısında kanunda öngörülen şartlarla önalım (şufa) hakkına benzer bir talepte bulunma imkânı gündeme gelebileceğinden, böyle bir devirden önce diğer mirasçıların durumdan haberdar edilmesi ve mümkünse bir avukattan görüş alınması önerilir.

Mirasçılık belgesi ile tapu kaydı arasında tutarsızlık varsa ne yapılmalıdır?

Böyle bir durumda tapu müdürlüğü, işlemi kural olarak askıya alır ve mirasçılardan güncel/doğru bir mirasçılık belgesi ibraz etmelerini ister. Mirasçılık belgesi sonradan hatalı çıktıysa veya yeni bir mirasçı ortaya çıktıysa, önce mirasçılık belgesinin iptali/düzeltilmesi süreci tamamlanmalı, ardından tapu işlemine bu güncel belgeyle devam edilmelidir; güncellenmemiş bir belgeyle yapılan tescil işlemleri ileride iptal riskiyle karşılaşabilir.

32. Miras Hukukunda Süreler ve Hak Düşürücü Süreler Özet Tablosu

Bu rehberde geçen başlıca süreleri, hızlı bir referans olması için burada bir araya getiriyoruz:

Mirasın gerçek reddi: mirasçı olduğunu öğrenmeden itibaren 3 ay (TMK m.606)
Tenkis davası: saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde vasiyetnamede açılma / diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren 10 yıl (TMK m.571)
Vasiyetnamenin iptali davası: iptal sebebini öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde açılma tarihinden itibaren 10 yıl (TMK m.559)
Mirasçılık belgesinin iptali davası: herhangi bir süreye tabi değildir
Mirasın hükmen reddi (borca batıklık tespiti): herhangi bir süreye tabi değildir
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi: ölüm ve mirasçılar Türkiye’deyse 4 ay; yurt dışı unsur varsa 6-8 ay (VİVK m.9)
Veraset ve intikal vergisi ödemesi: tahakkuku izleyen yıldan başlayarak 3 yılda, Mayıs-Kasım aylarında toplam 6 eşit taksit

Sonuç

Miras hukuku, hem duygusal açıdan hassas hem de teknik açıdan katmanlı bir alandır: yasal mirasçılık, saklı pay, denkleştirme, vasiyetname, ret süreleri, mirasçılık belgesi ve vergi yükümlülükleri gibi pek çok kurum birbirini doğrudan etkiler. Bu rehberde ele aldığımız hususlar genel bir çerçeve sunmakla birlikte, her miras dosyasının kendine özgü koşulları (mirasçı sayısı, tereke borç durumu, yurt dışı unsur, vasiyetname geçerliliği gibi) sonucu doğrudan değiştirebilir. Uzun Hukuk Bürosu olarak Fatsa ve Ordu genelinde miras hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunuyoruz.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık teşkil etmez. Miras hukuku, mirasçıların sayısı, terekenin niteliği, yurt dışı unsur bulunup bulunmaması, vasiyetname veya miras sözleşmesinin varlığı gibi somut olayın özelliklerine göre önemli ölçüde farklılık gösterebilir. Yukarıda yer alan vergi oranları, istisna tutarları ve harç/masraf bilgileri yayın tarihi itibarıyla güncel kaynaklardan derlenmiş olup, ilgili mevzuat yıl içinde değişebileceğinden işlem öncesi güncel tutarların teyit edilmesi önerilir. Kesin ve size özel bir değerlendirme için Uzun Hukuk Bürosu’ndan veya alanında uzman bir avukattan destek almanızı tavsiye ederiz.

Miras hukuku alanında en sık ihtiyaç duyulan işlemler; mirasçılık belgesinin çıkarılması, saklı pay ve tenkis davalarının değerlendirilmesi, mirasın reddi veya hükmen reddi başvurularının hazırlanması, tereke içindeki taşınmaz ve şirket paylarının paylaştırılması ile veraset ve intikal vergisi beyannamesinin süresinde ve doğru şekilde verilmesidir. Bu işlemlerin her biri, doğru zamanlama ve doğru hukuki dayanak seçimi gerektirdiğinden, sürecin başında profesyonel destek almak, ileride telafisi güç hak kayıplarının önüne geçer.